Hệ thống cáp điện ngầm của nhà máy khi bị rò rỉ điện ra đất là sự cố nguy hiểm, gây hao phí điện năng và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, giật điện rất cao. Do đặc thù chôn sâu dưới lòng đất, việc phát hiện điểm lỗi bằng mắt thường là điều không thể. Bài viết này sẽ chỉ ra các dấu hiệu nhận biết nhanh chóng thông qua hệ thống bảo vệ, hiện trường thực tế và thiết bị đo chuyên dụng để bạn kịp thời xử lý.
Dấu hiệu nhận biết qua hệ thống bảo vệ và đo đạc
Hệ thống tủ điện phân phối và trung tâm điều khiển của nhà máy luôn là nơi đầu tiên phát đi cảnh báo khi có sự cố dòng rò.
– Aptomat (CB) hoặc Rơ-le bảo vệ chạm đất (Earth Fault Relay) nhảy liên tục: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Khi dòng rò ra đất vượt quá ngưỡng cài đặt của rơ-le an toàn hoặc dòng rò qua Aptomat chống giật (ELCB/RCBO), hệ thống sẽ tự động ngắt mạch để bảo vệ. Nếu đóng lại điện mà CB vẫn tiếp tục nhảy ngay lập tức hoặc nhảy cách quãng sau một khoảng thời gian vận hành, chắc chắn cáp ngầm đã bị tổn hao cách điện.
– Điện áp các pha bị mất cân bằng (Đối với lưới điện không nối đất hoặc nối đất qua điện trở lớn): Khi một pha của cáp ngầm bị rò điện ra đất, điện áp của pha đó so với đất sẽ giảm xuống, đồng thời điện áp của hai pha còn lại so với đất sẽ tăng lên.
– Hóa đơn tiền điện tăng đột biến không rõ nguyên nhân: Nếu sản lượng sản xuất của nhà máy không thay đổi, các thiết bị không tăng tải nhưng chỉ số điện năng (kWh) tăng mạnh, rất có thể một lượng điện năng lớn đang bị “thất thoát” liên tục xuống lòng đất qua các điểm cáp bị xước vỏ.
Dấu hiệu nhận biết trực quan tại hiện trường
– Hiện tượng giật tê khi chạm vào kết cấu kim loại: Công nhân vận hành khi chạm vào vỏ máy móc, thang máng cáp, khung nhà xưởng hoặc các cột đèn chiếu sáng ngoài trời có cảm giác bị tê hoặc giật điện. Điều này chứng tỏ dòng điện rò từ cáp ngầm dưới đất đang mượn các kết cấu dẫn điện này để tạo mạch vòng.
– Khu vực đất phía trên tuyến cáp ngầm có hiện tượng bất thường:
• Khô cạn hoặc cỏ cây chết ngột: Tại vị trí dòng điện rò rỉ lớn, đất xung quanh sẽ bị đốt nóng liên tục do hiệu ứng nhiệt. Cỏ hoặc cây cối trồng phía trên đường cáp ngầm tự nhiên héo úa, chết khô thành một vệt dọc theo tuyến cáp.
• Bốc hơi nước, sủi bọt khi trời mưa: Vào những ngày mưa hoặc khi nền đất ẩm ướt, vị trí cáp ngầm bị rò nặng có thể xuất hiện tình trạng đất nóng lên làm bốc hơi nước hoặc sủi bọt tăm, có mùi khét nhẹ của nhựa cháy.
Dấu hiệu phát hiện bằng thiết bị kiểm tra chuyên dụng
Để khẳng định chính xác hệ thống cáp ngầm có bị rò điện hay không, các kỹ sư cơ điện nhà máy thường sử dụng các phương pháp đo đạc sau:
– Suy giảm điện trở cách điện (Đo bằng đồng hồ Megomet): Khi cô lập tuyến cáp và dùng đồng hồ Megomet (thường đo ở điện áp test 500V, 1000V hoặc 2500V tùy cấp điện áp cáp) để đo giữa lõi dẫn với vỏ giáp sắt/đất. Nếu giá trị điện trở cách điện (Rcđ) tụt xuống rất thấp (dưới vài MΩ, thậm chí bằng 0Ω), chứng tỏ cáp đã bị thủng cách điện.
– Dòng điện chạy qua dây tiếp địa vỏ cáp tăng cao: Dùng ampe kìm đo trực tiếp dòng điện trên dây tiếp địa (dây tiếp đất của lớp băng thép DSTA). Ở trạng thái bình thường, dòng điện này xấp xỉ bằng 0A. Nếu ampe kìm hiển thị trị số dòng điện lớn (vài trăm mA đến vài A), hệ thống cáp chắc chắn đang bị rò.
⇒ Khuyến nghị xử lý nhanh: Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, nhà máy cần lập tức cô lập tuyến cáp nghi ngờ, chuyển đổi sang tuyến cáp dự phòng (nếu có) và sử dụng các thiết bị dò điểm sự cố cáp ngầm (phương pháp xung kích áp cao, dò âm học) để xác định vị trí chính xác cần đào lên sửa chữa, tránh để tình trạng rò rỉ kéo dài gây cháy nổ tủ điện tổng.
CÔNG TY TNHH TỔ HỢP THƯƠNG MẠI FPT
Địa chỉ: Số nhà 31 ngõ 750 Kim Giang, Tổ dân phố Nội, Phường Thanh Liệt, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại/ Zalo: 090.215.2222
Email: [email protected]
Website: capdienhn.com
