Cáp chống cháy là gì?
Trong hệ thống điện của các tòa nhà, nhà máy và công trình có yêu cầu cao về an toàn PCCC, việc duy trì nguồn điện cho các thiết bị thiết yếu khi xảy ra hỏa hoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cáp chống cháy được thiết kế để duy trì khả năng truyền điện trong điều kiện cháy theo thời gian và cấp độ thử nghiệm được quy định, qua đó hỗ trợ các hệ thống an toàn tiếp tục hoạt động trong tình huống khẩn cấp.
Vậy cáp chống cháy là gì, cấu tạo bên trong có gì đặc biệt và cáp chống cháy khác cáp chậm cháy như thế nào? Loại cáp này được sử dụng ở đâu và cần dựa vào tiêu chuẩn nào để lựa chọn?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu từ cấu tạo, nguyên lý bảo vệ, ứng dụng, tiêu chuẩn đến cách lựa chọn và mua cáp chống cháy phù hợp cho công trình.
1. Cáp chống cháy là gì? Phân biệt cáp chống cháy và cáp chậm cháy
Cáp chống cháy là gì?
Cáp chống cháy (Fire Resistant Cable) là loại cáp được thiết kế và thử nghiệm để duy trì tính liên tục của mạch điện trong điều kiện cháy trong một khoảng thời gian xác định theo tiêu chuẩn áp dụng.
Khác với cáp điện thông thường, mục tiêu của cáp chống cháy không chỉ là hạn chế cháy lan mà còn là giúp mạch điện tiếp tục hoạt động trong thời gian được yêu cầu khi có sự cố.
Tùy loại cáp và tiêu chuẩn thử nghiệm, thời gian duy trì mạch có thể được quy định ở các mức khác nhau. Vì vậy, không nên mặc định mọi cáp chống cháy đều đạt 90 hoặc 120 phút. Khi lựa chọn sản phẩm cho dự án, cần kiểm tra tiêu chuẩn thử nghiệm, cấp độ chịu lửa và chứng nhận của chính sản phẩm.
Cáp chậm cháy là gì?
Cáp chậm cháy (Flame Retardant Cable) tập trung vào khả năng hạn chế sự bắt cháy và lan truyền ngọn lửa dọc theo tuyến cáp.
Trong điều kiện cháy nghiêm trọng, cáp chậm cháy không nhất thiết duy trì được khả năng truyền điện trong thời gian dài.
Cáp chống cháy và cáp chậm cháy khác nhau như thế nào?
| Tiêu chí | Cáp chống cháy | Cáp chậm cháy |
|---|---|---|
| Mục tiêu chính | Duy trì tính liên tục của mạch khi cháy theo thời gian thử nghiệm | Hạn chế bắt cháy và lan truyền ngọn lửa |
| Khả năng duy trì nguồn điện khi cháy | Có, nếu đáp ứng tiêu chuẩn thử nghiệm tương ứng | Không phải đặc tính bắt buộc |
| Ứng dụng | Mạch PCCC, báo cháy, bơm, quạt hút khói, thiết bị an toàn theo thiết kế | Các tuyến điện cần hạn chế cháy lan |
| Yêu cầu lựa chọn | Cần kiểm tra tiêu chuẩn chịu lửa cụ thể | Cần kiểm tra tiêu chuẩn chống cháy cụ thể |
Do đó, khi thiết kế hệ thống PCCC, không nên chỉ nhìn vào cụm từ “cáp chống cháy” mà cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn và kết quả thử nghiệm của sản phẩm.
2. Cấu tạo cáp chống cháy: Vì sao có thể duy trì mạch điện khi xảy ra hỏa hoạn?
Cấu tạo của cáp chống cháy thay đổi tùy từng dòng sản phẩm, cấp điện áp và tiêu chuẩn áp dụng. Một số dòng cáp chống cháy phổ biến có thể bao gồm các lớp cơ bản sau:
2.1. Ruột dẫn điện
Ruột dẫn thường sử dụng đồng với nhiều cấp tiết diện khác nhau.
Nhiệm vụ của ruột dẫn là truyền tải điện năng trong điều kiện vận hành bình thường và duy trì đường dẫn điện trong thời gian yêu cầu khi cáp được thử nghiệm trong điều kiện cháy.
Tùy thiết kế, ruột dẫn có thể là dạng đặc hoặc bện.
2.2. Lớp băng mica chống cháy
Đối với nhiều dòng cáp chống cháy, băng mica (Mica Tape) là một trong những thành phần quan trọng.
Băng mica được quấn quanh ruột dẫn hoặc cấu trúc cách điện theo thiết kế của cáp. Khi nhiệt độ tăng cao, lớp vật liệu này góp phần tạo hàng rào cách điện và bảo vệ mạch điện, giúp hạn chế nguy cơ mất liên tục của mạch trong quá trình thử nghiệm cháy.
Mica có khả năng chịu nhiệt cao, nhưng cần lưu ý rằng không thể chỉ dựa vào nhiệt độ chịu nhiệt của mica để kết luận một loại cáp có thể chịu 950°C hay 1.000°C trong bao lâu.
Khả năng duy trì mạch điện thực tế phải được xác định dựa trên toàn bộ cấu trúc cáp và tiêu chuẩn thử nghiệm.
2.3. Lớp cách điện
Tùy từng sản phẩm, lớp cách điện có thể sử dụng vật liệu như XLPE hoặc các vật liệu phù hợp với thiết kế của nhà sản xuất.
XLPE có khả năng chịu nhiệt tốt và được sử dụng phổ biến trong nhiều dòng cáp điện lực.
Tuy nhiên, không nên mặc định tất cả cáp chống cháy đều có cấu trúc giống nhau. Khi mua cáp, cần kiểm tra catalogue và thông số kỹ thuật của từng sản phẩm.
2.4. Lớp vỏ ngoài
Lớp vỏ có nhiệm vụ bảo vệ các lớp bên trong trước tác động của môi trường và cơ học trong điều kiện sử dụng thông thường.
Một số dòng cáp chống cháy sử dụng vật liệu LSZH – Low Smoke Zero Halogen, giúp giảm lượng khói và hạn chế phát sinh khí halogen trong điều kiện cháy.
Tuy nhiên, LSZH và Fire Resistant không phải là hai khái niệm đồng nghĩa. LSZH chủ yếu liên quan đến đặc tính khói và khí sinh ra khi cháy, còn khả năng duy trì mạch điện là một yêu cầu khác cần được đánh giá theo tiêu chuẩn tương ứng.
3. 3 lý do cáp chống cháy quan trọng trong công trình
3.1. Duy trì hoạt động của các hệ thống thiết yếu
Trong một số công trình, hệ thống điện phải tiếp tục hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định để phục vụ công tác cảnh báo, thoát nạn và chữa cháy.
Tùy thiết kế, các tuyến cáp chống cháy có thể được sử dụng cho:
- Hệ thống báo cháy.
- Đèn sự cố.
- Đèn chỉ dẫn thoát nạn.
- Quạt tăng áp.
- Quạt hút khói.
- Máy bơm chữa cháy.
- Thiết bị phục vụ PCCC.
- Một số hệ thống an toàn khác.
Việc sử dụng loại cáp nào và yêu cầu duy trì nguồn điện trong bao lâu phải căn cứ vào thiết kế PCCC và quy định áp dụng cho công trình.
3.2. Hạn chế rủi ro từ khói và khí sinh ra khi cháy
Trong không gian kín như tầng hầm, hành lang, nhà ga hoặc các khu vực tập trung đông người, khói và khí sinh ra trong đám cháy có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng quan sát và thoát nạn.
Với các dòng cáp có đặc tính LSZH, lượng khói và khí halogen có thể được hạn chế theo tiêu chuẩn thử nghiệm tương ứng.
Đây là lý do đặc tính phát thải khi cháy cũng cần được xem xét bên cạnh khả năng duy trì mạch điện.
3.3. Đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và PCCC của dự án
Tùy loại công trình, hệ thống điện và thiết kế PCCC, hồ sơ dự án có thể yêu cầu các loại cáp đáp ứng những tiêu chuẩn cụ thể.
Do đó, khi lựa chọn cáp chống cháy, cần kiểm tra:
- Tiêu chuẩn sản phẩm.
- Tiêu chuẩn thử nghiệm.
- Điện áp định mức.
- Thời gian duy trì mạch yêu cầu.
- Đặc tính khói và khí.
- Chứng chỉ/chứng nhận liên quan.
- Yêu cầu của hồ sơ thiết kế và nghiệm thu.
4. Tiêu chuẩn cáp chống cháy cần quan tâm
Không nên lựa chọn cáp chỉ dựa trên tên thương mại “cáp chống cháy”. Quan trọng hơn là sản phẩm phải đáp ứng đúng tiêu chuẩn mà dự án yêu cầu.
Một số hệ tiêu chuẩn thường gặp trong lĩnh vực cáp chống cháy có thể bao gồm:
- IEC: các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến cáp điện và thử nghiệm khả năng duy trì mạch.
- BS: một số tiêu chuẩn của Anh được sử dụng trong thiết kế và nghiệm thu tùy dự án.
- TCVN: các tiêu chuẩn Việt Nam có liên quan đến cáp điện, thử nghiệm cháy và hệ thống điện.
- Các quy chuẩn, yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ thiết kế PCCC áp dụng cho từng công trình.
Các tiêu chuẩn này không hoàn toàn đồng nhất về phương pháp thử nghiệm, thời gian và điều kiện thử.
Vì vậy, nếu hồ sơ thiết kế yêu cầu một cấp chịu lửa cụ thể, cần đối chiếu đúng mã tiêu chuẩn và kết quả thử nghiệm của sản phẩm, thay vì chỉ nhìn vào thông tin quảng cáo.
5. Ứng dụng của cáp chống cháy trong thực tế
Công trình công cộng
Cáp chống cháy có thể được sử dụng trong các công trình có đông người như:
- Trung tâm thương mại.
- Bệnh viện.
- Trường học.
- Sân bay.
- Nhà hát, rạp chiếu phim.
- Khách sạn.
- Tòa nhà cao tầng.
Tầng hầm và công trình ngầm
Các khu vực kín thường có yêu cầu cao về an toàn và thoát nạn, chẳng hạn:
- Tầng hầm để xe.
- Hầm kỹ thuật.
- Công trình giao thông ngầm.
- Ga tàu điện.
- Khu vực kỹ thuật kín.
Nhà máy và công trình công nghiệp
Cáp chống cháy có thể được sử dụng cho các hệ thống thiết yếu trong:
- Nhà máy.
- Khu công nghiệp.
- Trung tâm dữ liệu.
- Nhà máy điện.
- Công trình dầu khí.
- Công trình sản xuất có yêu cầu cao về an toàn.
Việc sử dụng cáp chống cháy cho từng hệ thống phải căn cứ vào thiết kế điện, thiết kế PCCC và yêu cầu kỹ thuật của dự án.
6. Cáp chống cháy phù hợp với thang cáp, máng cáp nào?
Đối với các công trình có nhiều tuyến cáp chống cháy, việc lựa chọn thang cáp và máng cáp cũng cần được tính toán đồng bộ.
Thang cáp
Thang cáp phù hợp với các tuyến cáp điện lực cần thông thoáng và dễ tiếp cận, đặc biệt tại:
- Nhà máy.
- Phòng điện.
- Khu vực kỹ thuật.
- Tầng hầm.
- Trục MEP.
Máng cáp
Máng cáp tạo bề mặt đỡ liên tục, phù hợp với những tuyến cần bố trí và quản lý cáp tập trung.
Khi sử dụng cáp chống cháy trên máng cáp, cần tính toán:
- Số lượng cáp.
- Đường kính ngoài.
- Tổng trọng lượng.
- Chiều rộng máng.
- Chiều cao máng.
- Độ dày máng.
- Khoảng cách giá đỡ.
- Phương án cố định cáp.
Lựa chọn vật liệu thang máng
Tùy môi trường, có thể xem xét:
- Máng cáp sơn tĩnh điện.
- Máng cáp mạ kẽm.
- Máng cáp mạ kẽm nhúng nóng.
- Thang cáp mạ kẽm.
- Thang/máng inox trong môi trường có yêu cầu chống ăn mòn cao.
Không nên chọn vật liệu thang máng chỉ vì sử dụng cáp chống cháy. Môi trường lắp đặt và tải trọng thực tế mới là cơ sở chính để xác định cấu hình phù hợp.
7. Cách lựa chọn cáp chống cháy cho công trình
Trước khi đặt mua, nhà thầu nên xác định đầy đủ các thông tin sau:
Điện áp định mức
Xác định cáp sử dụng cho hệ thống điện áp nào.
Số lõi và tiết diện
Cần lựa chọn theo tải điện và sơ đồ thiết kế.
Thời gian duy trì mạch
Đây là thông số quan trọng đối với các mạch PCCC và hệ thống an toàn.
Không nên chỉ yêu cầu chung chung “cáp chống cháy 90 phút” mà cần xác định tiêu chuẩn thử nghiệm tương ứng.
Môi trường lắp đặt
Xem xét:
- Trong nhà hay ngoài trời.
- Nhiệt độ.
- Độ ẩm.
- Hóa chất.
- Tác động cơ học.
- Tầng hầm hoặc không gian kín.
Yêu cầu về khói và halogen
Nếu công trình yêu cầu cáp ít khói, không halogen, cần lựa chọn đúng sản phẩm có chứng nhận và tiêu chuẩn tương ứng.
Hồ sơ nghiệm thu
Đối với dự án, nên xác định trước yêu cầu về:
- Catalogue.
- CO.
- CQ.
- Phiếu xuất xưởng.
- Kết quả thử nghiệm.
- Chứng nhận sản phẩm nếu hồ sơ yêu cầu.
8. Mua cáp chống cháy chính hãng, báo giá tốt ở đâu?
Đối với các dự án MEP và PCCC, cáp chống cháy là vật tư có yêu cầu kỹ thuật cao. Vì vậy, việc lựa chọn nhà cung cấp không nên chỉ dựa trên mức giá thấp nhất.
Khách hàng nên kiểm tra đồng thời nguồn gốc, thương hiệu, cấu tạo, tiêu chuẩn, chứng từ và khả năng đáp ứng quy cách.
Vì sao nên tham khảo và mua cáp chống cháy tại capdienhn.com?
capdienhn.com định hướng cung cấp dây và cáp điện cho các công trình dân dụng, công nghiệp và hệ thống MEP. Khi tìm mua cáp chống cháy, khách hàng có thể gửi thông tin cụ thể về thương hiệu, tiết diện, số lõi, số lượng và yêu cầu tiêu chuẩn để được tư vấn theo nhu cầu thực tế.
Nhiều lựa chọn về thương hiệu và quy cách
Tùy danh mục cung cấp và tình trạng hàng, khách hàng có thể tham khảo các dòng cáp chống cháy từ những thương hiệu phổ biến trên thị trường như CADIVI, LS-VINA, Trần Phú, Cadisun và các thương hiệu phù hợp với yêu cầu của từng dự án.
Không nên chỉ chọn theo tên thương hiệu; cần đối chiếu đúng mã sản phẩm và tiêu chuẩn kỹ thuật mà công trình yêu cầu.
Hỗ trợ kiểm tra hồ sơ sản phẩm
Với các dự án cần nghiệm thu, khách hàng có thể yêu cầu kiểm tra những hồ sơ liên quan như:
- Catalogue.
- CO nếu áp dụng.
- CQ.
- Phiếu xuất xưởng.
- Tài liệu kỹ thuật.
- Chứng nhận hoặc kết quả thử nghiệm theo yêu cầu dự án.
Hồ sơ cụ thể phụ thuộc vào thương hiệu, sản phẩm và yêu cầu của công trình.
Đáp ứng nhiều quy cách
Cáp chống cháy có nhiều lựa chọn về:
- 1 lõi.
- 2 lõi.
- 3 lõi.
- 4 lõi.
- Tiết diện khác nhau.
- Cấp điện áp khác nhau.
- Cấu trúc và vật liệu khác nhau.
Với dự án có nhiều quy cách, khách hàng nên gửi bảng khối lượng vật tư hoặc danh sách cáp để được kiểm tra khả năng cung cấp và báo giá chính xác hơn.
Hỗ trợ nhà thầu và dự án MEP
Đối với nhà thầu điện, nhà thầu MEP và đơn vị thi công PCCC, việc báo giá cần dựa trên khối lượng, quy cách và tiến độ giao hàng thay vì chỉ dựa vào giá bán lẻ.
capdienhn.com có thể tiếp nhận yêu cầu báo giá theo danh sách vật tư để khách hàng thuận tiện hơn trong quá trình lập dự toán và chuẩn bị vật tư.
9. Bảng báo giá cáp chống cháy
Giá cáp chống cháy không cố định cho mọi sản phẩm. Mức giá có thể thay đổi theo:
- Thương hiệu.
- Số lõi.
- Tiết diện.
- Điện áp định mức.
- Cấu tạo cáp.
- Vật liệu cách điện và vỏ.
- Tiêu chuẩn sản phẩm.
- Số lượng đặt hàng.
- Thời điểm mua hàng.
- Chi phí vận chuyển.
Do đó, thay vì đưa một mức giá chung dễ sai lệch, khách hàng nên gửi quy cách và khối lượng thực tế để nhận báo giá phù hợp.
Đối với dự án số lượng lớn, nên yêu cầu báo giá thể hiện rõ:
| Nội dung | Thông tin cần kiểm tra |
|---|---|
| Tên cáp | Cáp chống cháy |
| Thương hiệu | Theo yêu cầu dự án |
| Số lõi | 1C/2C/3C/4C… |
| Tiết diện | Theo thiết kế |
| Điện áp | Theo hệ thống |
| Tiêu chuẩn | Theo hồ sơ dự án |
| Đơn vị tính | m/cuộn |
| Số lượng | Theo BOQ |
| Chứng từ | CO/CQ/tài liệu liên quan nếu yêu cầu |
| Tiến độ | Theo kế hoạch công trình |
10. Những lưu ý khi mua cáp chống cháy
Không nên lựa chọn sản phẩm chỉ dựa vào cụm từ “cáp chống cháy” trên bao bì hoặc quảng cáo.
Trước khi đặt hàng, nên kiểm tra:
1. Đúng chủng loại:
Xác định chính xác mã sản phẩm và cấu tạo.
2. Đúng tiết diện:
Đối chiếu tiết diện với thiết kế điện.
3. Đúng cấp điện áp:
Kiểm tra điện áp định mức.
4. Đúng tiêu chuẩn:
Đối chiếu tiêu chuẩn sản phẩm với hồ sơ thiết kế.
5. Đúng cấp chịu lửa:
Kiểm tra thời gian duy trì mạch và điều kiện thử nghiệm.
6. Đúng đặc tính khói:
Nếu dự án yêu cầu LSZH hoặc đặc tính phát thải cụ thể, cần kiểm tra chứng nhận tương ứng.
7. Đủ hồ sơ:
Chuẩn bị các tài liệu cần thiết cho nghiệm thu theo yêu cầu của dự án.
11. Câu hỏi thường gặp về cáp chống cháy
Cáp chống cháy là gì?
Cáp chống cháy là loại cáp được thiết kế và thử nghiệm để duy trì tính liên tục của mạch điện trong điều kiện cháy trong khoảng thời gian xác định theo tiêu chuẩn áp dụng.
Cáp chống cháy có phải cáp LSZH không?
Không nhất thiết. Fire Resistant và LSZH là hai đặc tính khác nhau. Một sản phẩm có thể được thiết kế đáp ứng một hoặc nhiều yêu cầu tùy cấu tạo và tiêu chuẩn.
Cáp chống cháy chịu được bao nhiêu độ C?
Không nên xác định khả năng chịu cháy của cáp chỉ bằng một con số nhiệt độ. Khả năng duy trì mạch phụ thuộc vào toàn bộ cấu trúc cáp và phương pháp thử nghiệm theo tiêu chuẩn cụ thể.
Cáp chống cháy 90 phút là gì?
Đây là cách gọi thường dùng để chỉ cáp có khả năng duy trì tính liên tục của mạch trong thời gian 90 phút theo điều kiện thử nghiệm của tiêu chuẩn tương ứng. Cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn và chứng nhận của sản phẩm.
Cáp chống cháy dùng ở đâu?
Cáp có thể được sử dụng cho các hệ thống yêu cầu duy trì nguồn điện khi xảy ra cháy như báo cháy, đèn sự cố, quạt hút khói, quạt tăng áp, máy bơm chữa cháy và các hệ thống an toàn khác theo thiết kế.
Cáp chống cháy có đi trên máng cáp được không?
Có. Cáp chống cháy có thể được bố trí trên thang cáp hoặc máng cáp nếu phương án lắp đặt đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tải trọng, bán kính uốn và thiết kế của công trình.
Kết luận
Cáp chống cháy đóng vai trò quan trọng trong những hệ thống điện cần duy trì hoạt động khi xảy ra hỏa hoạn. Tuy nhiên, lựa chọn đúng cáp không đơn giản là tìm một sản phẩm có tên “cáp chống cháy”, mà cần kiểm tra đồng thời cấu tạo, tiết diện, điện áp, thời gian duy trì mạch, tiêu chuẩn thử nghiệm, đặc tính khói và hồ sơ kỹ thuật.
Đối với các công trình MEP, nhà xưởng, tòa nhà, tầng hầm và hệ thống PCCC, việc đồng bộ cáp chống cháy với thang cáp, máng cáp, giá đỡ và phương án đi tuyến cũng cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
Nếu bạn đang cần mua cáp chống cháy hoặc nhận báo giá cáp chống cháy cho công trình, hãy gửi cho capdienhn.com thông tin về thương hiệu, số lõi, tiết diện, số lượng và tiêu chuẩn yêu cầu. Đội ngũ tư vấn có thể dựa trên thông tin thực tế để hỗ trợ xác định chủng loại và phương án cung cấp phù hợp.
